SELEMEN KIR PAZARI

Türkiye.nin  pek  çok  yerinde  kurulan  yerel  pazarlardan  biri  olan  Selemen Kır Pazarı Tokat.ın Reşadiye ilçesinde Selemen Yaylası.nda kurulmaktadır.  Genellikle  bu  tür  pazarlar  oldukça  eski  bir  tarihe  ve  belli  bir  sebebe dayanarak  kurulmaktadır.  Kısacası  ülkemizin  bir  çok  yöresinde rastlayabileceğimiz bu tür pazarlar aynı zamanda tarihi bir anlam taşımaktadır. Yaptığımız  görüşmelerden aldığımız  bilgilere  göre;  Yavuz Sultan  Selim Çaldıran  seferine  giderken  otağını  Selemen.de  kurmuştur.  Bu  sefer  sırasında burada Cuma namazı  da  kılmıştır.  Bu  sebeple Selemen Kır   Pazarı.nın en az yüz  seneden  beri  her  Cuma  günü  bu  Yayla.da  kurulduğu  söylenmektedir. Böylece bu çevrede kurulan pazarın tarihi bir özelliğe sahip olduğunu söylemek mümkündür. 

Karadeniz.de kurulan bir çok yayla pazarı gibi bu Pazar da coğrafi olarak yayla  üzerindedir.  Yayla  çevredeki  köylerin  tam  ortasında  yer  almaktadır. Pazara alıcı ve satıcılar,  Tokat.ın civar köyleriyle, Ordu.nun  bu Yayla.ya yakın bölgelerinden gelmektedir.  Selemen Kır Pazarı sürekli bir pazar niteliğinde değildir, sadece haftada bir gün,  Cuma  günleri  kurulmaktadır.  Köylere  yürüme  mesafesinde  bir  alış-veriş yeri  bulunmadığından  pazarın  periyodik  bir  nitelik  taşıması  yöre  halkı  için pazarın fonksiyonelliğini artırmaktadır.

Pazarın Cuma günü kurulması başta da belirttiğimiz gibi bir bakıma tarihi olarak belirlenmiştir.  Sabahın  erken  saatlerinden  itibaren  üretici/satıcılar mallarını  pazara getirmeye  başlarlar.  Pazarda  yerleşim  yerleri  diğer  pazarlarda  olduğu gibi sabittir.  Her  Cuma  herkes  kendi  yerinde  tezgahını  açar.  Tezgahların  veya satıcıların yerleşimi açısından bir gruplaşma söz konusu değildir. Her türlü malı satanlar karışık olarak tezgahlarını kurarlar. 

Çevre köylerde yaşayan insanlar da saat 6.00 civarında pazara alış-veriş etmeye gelirler. Erken denilebilecek bir saatte de, 9.00-10.00.da alış-verişlerini bitirirler.  Bu  alış-veriş  genellikle  bir  haftalık  yiyecek  türü  maddeleriyle  ağırlıklı olur. 

Pazarda  mallar  heterojendir.  Gıdadan  mutfak  eşyasına,  tuhafiye ürünlerinden  giyime  kadar  her  türlü  mal  bulmak  mümkündür.  Hemen  her tezgahta farklı bir ihtiyacı karşılama imkanı bulunur. Ancak pazarın ağırlığı gıda ürünlerindedir.  Burada  satılan  mallar  açısından  oldukça  yoğun  bir  işbölümü  görülür  ki; örneğin neredeyse peynir satan kimse yoğurt satmaz. Çoğunlukla gıda satıcıları aynı zamanda üretici durumundadırlar. Bu  pazar  açısından  göze  çarpan  bir  başka  davranış  biçimi  de  alış-veriş sırasında  bir  pazarlığın  söz  konusu  olmasıdır. Özellikle yarı  dayanıklı  tüketim mallar  için  daha  fazla  pazarlığın  yapıldığı  gözlenir.  Çünkü  gıda  türü  mallarda aşağı-yukarı  fiyatlar  bellidir.  Ancak  bazı  üretici-satıcıların  mallarının  fiyatları diğerlerine  göre  daha  yüksek  olduğu  gözlenebilir. 

Burada  da  her  pazarda olduğu gibi kalite farkından  kaynaklanan  fiyat  farklılıkları  söz  konusudur.  Bu durum  pazarın  alıcı  ve  satıcılarının  sürekli  olması  sebebiyle  iki  tarafın  da kabullendiği  bir  durumdur.  Ayrıca  yapılan  görüşmelerde,    gıda  ürünlerinde temizlik  faktörünün  ön  plana  çıktığı  anlaşılmaktadır:  .Neden  daha  pahalı olan ürünü  seçersiniz?.  sorusuna  .pahalı  satar  ama  çok  temiz  insanlardır.  diye cevap verilmiştir.

Yine daha çok yerel pazarlarda rastlanan bir özellik olarak, belli satıcıların belli alıcıları veya belli alıcıların belli satıcıları vardır. Hatta bir sonraki hafta için siparişler alınır.  Genelde  satıcıların sermayeleri fazla olmadığı  için  bu  arzu edilen bir durumdur.  Yörede  her  Cuma  bir  şenlik  havasında  geçmektedir.  Yöre  halkı  hem ekonomik ihtiyaçlarını hem de sosyal ihtiyaçlarını burada giderir. Amaç sadece alış-veriş  olmadığından  genellikle  bütün  aile  fertleri  pazara  beraber  gelirler. Dolayısıyla  Pazar  sosyal  ilişkilerin yaşandığı  bir  karşılaşma-toplanma  alanı vazifesi de görür. Bu  sebeple  Pazar  erken  saatlerde  kurulup,  alış-veriş  de  erken  saatlerde bitirilir. Günün kalan kısmı akrabalarla, arkadaşlarla sohbete ayrılır. Ayrıca hem aile fertleri hem de arkadaşlarla birlikte Cuma günleri öğle yemekleri genellikle pazarda  yenir.  Pazarın  tek  hizmet  üreticisi  olan  kebapçılar alınan  siparişlere göre halka hazır yemek yeme imkanı sunmaktadırlar. Diğer satıcılardan ayrı bir mekanda bulunan kurdukları küçük çadırlar içinde müşteriye hizmet sunarlar.

  Yine Pazarın Cuma günü kurulması sebebiyle, her köyde camii olmasına rağmen, Cuma namazları Yayla.da bulunan Pazar camiine gelirler. Ayrıca son yıllarda aynı mekanda ve Ağustos ayında .Demircili Kasabası Yavuz  Sultan  Selim  Han  Selemen  Şenlikleri.  adında  bir  şenlik düzenlenmektedir.  Şenliğe  adını  veren  kasabalıların  %90.ı  dış  ülkelere  göç etmiş  durumdadır.  Zaten  bütün  bölgede  sosyal  hareketlilik  oldukça  fazladır. Bölge nüfusu kırdan kente göç sebebiyle de kış aylarında çok büyük bir düşüş kaydetmektedir.  Bu  sebeple  bu  pazar  yaz  aylarında  daha  bir  hareketlilik kazanmaktadır. Şenliğin  Ağustosta  yapılmasının  sebebi  ise  gurbetçilerin  daha çok  bu  ayda  tatile  çıkabilmeleridir.  Gerek  yurt  dışında  gerekse  yurt  içinde çalışanlar, yaz aylarında hem aile büyükleri ziyaret etmeye hem de kışlık bazı erzaklarını  temin  etmeye  köylerine  gelirler. 

Son  zamanlarda  göç  edenlerin  köylerinde  kendi  evlerini  inşa  ettikleri  söylenmektedir.  Böylece  köy  evleri  bir yazlık niteliğine kavuşmuştur. Bu kişiler çalıştıkları şehir ve ülkelerdeki arkadaş çevrelerini  de  buraya  davet  etmektedirler.  Bu  durum  kanaatimize  göre  hem konumuz  açısından  pazarın  daha  geniş kitlelerle tanışmasını  hem  de  köy turizminin  gelişimini  sağlamaktadır.  Özellikle  yurt  dışında  çalışanlar  hem zihniyet değişiminde etkili olmakta hem de talepleriyle ekonomik olarak pazara bir canlılık kazandırmaktadırlar.  Düzenlenen şenlik de yukarıda belirttiğimiz her iki amacı gerçekleştirmeyi teşvik  eder  niteliktedir.  Şenlik  sabahın  erken  saatlerinde  yine  alış-verişle başlamaktadır. Gün boyunca çeşitli etkinlikler gerçekleştirilir. Yörenin yetiştirdiği sanatçılar  halkın  isteklerine de yer vererek   konserler verirler.

Bizim bulunduğumuz  şenlik  sırasında,  dağ temasının  işlendiği  türkülerin  yoğun  istek alması  dikkatimizi  çekti. Kanaatimizce dağın hem  zorlu bir  coğrafi alan olması hem  de  kavuşamama,  özlem  gibi  temaları  yansıtması  bunda  rol  oynamış olabilir. Bu tür şenlikler hem yöre halkının eğlence ihtiyacını karşılamakta hem de yörenin kültürel zenginliklerinin ortaya çıkması için fırsat yaratılmaktadır. Görüldüğü gibi bu tür pazarlar kır bölgelerinde oldukça önem taşımaktadır.

demirciselemen